3 / 04 / 18

Prawa i obowiązki pszczelarzy w Polsce

Pszczelarstwo nie jest regulowane znaczną ilością przepisów, istnieją jednak pewne przepisy odnoszące się do niego, np. w przypadku posiadania więcej niż 80 uli, niezbędne jest wykupienie odpowiedniej koncesji, licencji oraz płacenie podatku dochodowego. Także samorządy wydają akty prawa lokalnego których pszczelarze muszą przestrzegać, dlatego przy zakładaniu pasieki niezbędne jest sprawdzenie lokalnych przepisów dotyczących pszczelarstwa (np. w Warszawie możliwe jest założenie ula w odległości min. 10 m od ulicy czy cudzych zabudowań).
Po założeniu pasieki, niezbędna jest jego rejestracja u Powiatowego Lekarza Weterynarii. Wpis jest obligatoryjny lecz jego koszt znikomy.
Pszczelarze ponoszą odpowiedzialność materialną z tytułu pożądlenia osób i zwierząt inwentarskich przez swoje pszczoły.

Ogólne zasady usytuowania pasieki

Pasiekę można usytuować w wybranym miejscu, o ile nie zabraniają tego lokalne przepisy prawa. Odległość uli od ulic czy terenów sąsiadów nie posiada ogólnokrajowej lub europejskiej regulacji w tym zakresie, kwestie takie rozpatrują przepisy lokalne lub brak jest jakichkolwiek wytycznych, wtedy najlepiej przyjąć zwyczajowy sposób postępowania – 10 m. Większa odległość pasieczyska obowiązuje w przypadku obiektów użyteczności publicznej, takich jak szkoły, przychodnie, domy opieki, przedszkola. Odległość powinna wynosić co najmniej 150 metrów. Jeśli odległość nie jest możliwa do zachowania, pasiekę należy ogrodzić, przy czym ważne jest, by osłona miała wysokość nie niższą niż 3 metry.

Paragraf 144 kodeksu cywilnego wprowadza pojęcie szkodliwości sąsiedztwa pasieki ponad przeciętną miarę. Właściciel sąsiedniej działki może się na niego powołać, by domagać się przywrócenia stanu umożliwiającego korzystanie z działki.

Obecność pasieki może wymuszać na okolicznych rolnikach przestrzegania środków ochrony roślin. Wytrucie pasieki lub dokonanie szkód niewłaściwe przeprowadzonym zabiegiem chemicznym może być podstawą do wniesienia pozwu przez poszkodowanego pszczelarza.

Wpisanie pasieki do rejestru Powiatowego Inspektoriatu Weterynaryjnego

Fakt o założeniu pasieki w danym miejscu należy zgłosić do odpowiedniego ograniu nadzoru – powiatowego inspektoratu weterynaryjnego. Obowiązek rejestracji pasiek wynika z ustawy dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zdrowia i zwalczaniu chorób zakaźnych. Pełna rejestracja gospodarstw pasiecznych jest niezbędnym warunkiem objęcia nadzorem wszystkich rodzin pszczelich na danym terenie ale także w skali kraju. Wynika z tego wiele korzyści :

  • Pasieki są objęte nadzorem, więc w razie wystąpienia poważniejszych problemów, np. zapowietrzenia terenu1 pszczelarze mogą zostać objęci działaniami pomocowymi.
  • Jest to forma eliminowania pszczelarzy, którzy nie leczą swoich pszczół.

W celu zgłoszenia pasieki, pobrać należy specjalny wniosek, jego wzór jest dostępny na niektórych stronach powiatowego inspektoratu. Należy podać takie informacje jak imię, nazwisko, miejsce zamieszkania, adres, liczbę rodzin pszczelich, typ wykorzystywanych uli. Aby uzyskać poświadczenie dokonania wpisu do rejestru, niezbędne jest ukazanie dokonania wpłaty na rzecz skarbu państwa. Wynosi ona kilkanaście zł. Otrzymane zaświadczenie opatrzone jest numerem weterynaryjnym jaki w rejestrze otrzymała pasieka. Gdy pszczelarz decyduje się przynależeć do PZP (Polski Związek Pszczelarzy) i korzystać z refundacji na zakup leków, matek pszczelich i sprzętu, posiadanie numeru w rejestrze jest niezbędne. Jest on wymagany we wszystkich związkowych dokumentach. Jest także potrzebny gdy pszczelarz decyduje się na prowadzenie pasieki towarowej. Objęcie nadzorem weterynaryjnym jest także niezbędne przy ubieganiu się o zezwolenie na sprzedaż produktów pszczelich.

Przy stracie rodziny np. w trakcie zimy albo poprzez zatrucie, dzięki nr w rejestrze można poddać pszczoły badaniom, co stanowi wstęp do ubiegania się o odszkodowanie.

Obowiązek zarejestrowania się jest obligatoryjny i wynika z ustawy.

Zapoznaj się z naszą infografiką i dziel się nią z innymi pszczelarzami 🙂

Zezwolenie na sprzedaż bezpośrednią

Uzyskanie pozwolenia na sprzedaż miodu i innych nieprzetworzonych produktów z własnej pasieki jest niezbędnym krokiem, który musi wykonać każdy pszczelarz pragnący rozwinąć produkcję. Niezbędna kontrola służb weterynaryjnych wraz z wydaniem decyzji to koszt 17 zł.

Pierwszy krok – wizyta w odpowiednim inspektoracie weterynarii. Przepisy określające wymogi reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 29 grudnia 2006 roku w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej.

Na pracownie pasieczną powinno być przeznaczone odrębne pomieszczenie. Jego wielkość nie jest sprecyzowana, muszą panować w nim higieniczne warunki, uniemożliwiające skażenie miodu. Powierzchnia podłogi i ścian muszą być zmywalne, pomieszczenie musi być wyposażone w ciepłą wodę oraz odpływ, musi mieć wentylacje. Jeśli w pracowni znajduje się okno, powinno być wyposażone w specjalną siatkę uniemożliwiającą wtargnięcie owadów. Drzwi powinny zabezpieczać pracownię przed wtargnięciem gryzoni. Stół do odsklepiania i miodarka muszą być wykonane ze stali nierdzewnej, to samo dotyczy odstojników

Aby doszło do kontroli pracowni, konieczne jest złożenie kompletu dokumentów – wniosek o wydanie zgody oraz załączniki do niego, dowód opłaty administracyjnej, opis procesu technologicznego pozyskiwania miodu, kopię książeczki zdrowia i zaświadczenia o braku przeciwskazań, kopie nadanego numeru z agencji restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa.

Mając zezwolenie można sprzedawać nieprzetworzone produkty pszczele – miód, pyłek, pierzgę, mleczko pszczele i propolis.

Przepisy regulujące gospodarkę wędrowną

W polskim prawodawstwie nie ma przepisów, które zabraniałyby przemieszczać się pszczelarzom z pasiekami w poszukiwaniu lepszych pożytków. Nie ma tez regulacji które nakładałyby na pszczelarza obowiązek konsultowania z kimkolwiek tymczasowego usytuowania pasieki. Jest jednak kilka wymogów, które muszą spełniać wędrowcy: zostały one skonstruowane tak, by zapobiegać rozprzestrzenianiu się zakaźnych chorób. Transportowane na nowe miejsca pszczele rodziny muszą mieć wystawione świadectwo zdrowia – dokument ten często bywa także określany mianem świadectwa weterynaryjnego. Jest ono wystawiane przez powiatowego lekarza weterynaryjnego, u którego pasieka została zarejestrowana. Przed przyjazdem na nowe miejsce należy zgłosić taki zamiar do powiatowego lekarza weterynaryjnego właściwego ze względu na miejsce docelowe wędrówki. Dokumentem regulującym przedstawione zagadnienia jest ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Pszczelarz musi uzyskać stosowne dokumenty wymagane do wędrówki tylko w przypadku przenoszenia pasieki poza obszar swojego powiatu. Jeśli wędrówka dokonuje się na właściwym pszczelarzowi terenie powiatu, wystarczające jest telefoniczne poinformowanie powiatowego lekarza weterynarii.

Odpowiedzialność karna i materialna pszczelarza z tytułu pożądlenia

W przypadku wystąpienia reakcji anafilaktycznej, pożądlenie może prowadzić do trwałego uszczerbku na zdrowiu a nawet zgonu. Na gruncie obowiązującego prawa, pożądlone osoby wnoszą roszczenia powołując się na artykuły 415 i 431 kodeksu cywilnego. Pierwszy z nich w ogólny sposób opisuje zasadę odpowiedzialności za winę. Drugi nakłada na osobę posiadująca lub zajmującą się zwierzęciem odpowiedzialności za wyrządzone przez nie szkody. Pszczoła w świetle obowiązującego prawa jest uznawana za zwierzę hodowlane. Pszczelarz, jeśli dowiedzie swojej niewinności, jest w stanie uchylić się od odpowiedzialności, jednak nawet jeśli mu się to uda, poszkodowany wciąż może żądać naprawienia szkody, jeśli wymagają tego zasady współżycia społecznego. Zgodnie z art. 361 kodeksu cywilnego, winny pożądlenia pszczelarz, ma naprawić wyrządzoną przez owady szkodę, jak i zrekompensować korzyści, których pożądlona osoba nie uzyskała w wyniku pożądlenia.

Jeżeli dojdzie do śmierci osoby pożądlonej, na mocy artykułu 446 kodeksu cywilnego, pszczelarz jest zobowiązany do pokrycia kosztów leczenia i pochówku zmarłej osoby. Jeśli zmarły wypłacał alimenty innym osobom lub przekazywał im jakiekolwiek świadczenia finansowe, sąd może nakazać pasiecznikowi wypłacanie tym osobom renty. Może także nakazać wypłacenie odszkodowania gdyby w przypadku zmarcia pożądlonej osoby doszłoby do pogorszenia sytuacji materialnej jego rodziny. Sąd może także pociągnąć pszczelarza do odpowiedzialności karnej. Pasiecznik może odpowiadać za ciężkie uszkodzenie ciała, inne uszkodzenia ciała i nieumyślne spowodowanie śmierci. W zależności od rezultatów pożądlenia zastosowanie będzie miał jeden z trzech artykułów kodeksu karnego: 155, 156 lub 157 (rozdział Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu).

Ważne w związku z tym jest by pasieka była zabezpieczona przed dostępem osób trzecich oraz odpowiednio oznaczona.

Własność roju

Kodeks cywilny Art. 181. Własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w posiadanie samoistne.

Art. 182. § 1. Rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie odszukał go przed upływem trzech dni od dnia wyrojenia. Właścicielowi wolno w pościgu za rojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę. § 2. Jeżeli rój usiadł w cudzym ulu niezajętym, właściciel może domagać się wydania roju za zwrotem kosztów.

§ 3. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu zajętym, staje się on własnością tego, czyją własnością był rój, który się w ulu znajdował. Dotychczasowemu właścicielowi nie przysługuje w tym wypadku roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Etykietowanie miodu

Prawidłowo oznakowana etykieta na miód powinna zawierać następujące tzw. dane szczegółowe:

  • Pełną nazwę miodu
  • Dane identyfikujące producenta (pszczelarza)
  • Datę minimalnej trwałości
  • Oznaczenie partii produkcyjnej
  • Warunki przechowywania
  • Miejsce pochodzenia
  • Oznakowanie ilości nominalnej

Postępowanie w przypadku wykrycia choroby zgnilca amerykańskiego

W przypadku wystąpienia choroby zasady postępowania reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 września 2005 r. w sprawie zwalczania zgnilca amerykańskiego pszczół (Dziennik Ustaw z 2005 r. nr 187).2

Najważniejsze zasady postępowania wynikające z rozporządzenia

Rozporządzenie określa:

  • Sposób i tryb postępowania,
  • Rodzaj próbek pobieranych do badań diagnostycznych,
  • Środki stosowane przy zwalczaniu choroby,
  • Sposób przeprowadzania czyszczenia i odkażania.

Powiatowy lekarz weterynarii w przypadku stwierdzenia choroby w pasiece wyznacza ją jako ognisko choroby oraz:

  • Zakazuje przemieszczania z pasieki oraz do pasieki:
    • Rodzin pszczelich, pszczół, matek pszczelich, czerwia, pni pszczelich i produktów pszczelich,
    • Sprzętu i narzędzi używanych do pracy w pasiece.
  • Nakazuje odpowiednie postępowanie z chorymi rodzinami pszczelimi, w szczególności ich leczenie albo zniszczenie.
  • Nakazuje przeprowadzenie oczyszczania i odkażania.
  • Nakazuje wykonanie badania klinicznego rodzin pszczelich, w których nie stwierdzono choroby.
  1. W przypadku wyznaczenia ogniska choroby określa się obszar zapowietrzony i obszar zagrożony.
  2. Promień obszaru zagrożonego wynosi conajmniej 3 km.
  3. Obszar zapowietrzony i obszar zagrożony określa się uwzględniając czynniki geograficzne, administracyjne, ekologiczne i epizootyczne odnoszące się do choroby oraz kontrolowanych obiektów.
  4. Wobszarzezapowietrzonymiobszarzezagrożonympowiatowylekarzweterynariimoże:
    1. Nakazać przegląd pasiek.
    2. Zakazać przemieszczania bez zezwolenia rodzin pszczelich, matek pszczelich, czerwia, pszczół, pni pszczelich, produktów pszczelich oraz sprzętu i narzędzi używanych do pracy w pasiece.
    3. Zakazać wystaw i targów z udziałem pszczół.

 

Mariusz Szyma
Mariusz jest Produkt Managerem odpowiedzialnym za ziBees. Jego pasja to pszczelarstwo oraz rozwiązywanie największych problemów związanych z rolnictwem.

Inne posty

22 / 06 / 2018

Biologia rodziny pszczelej cz. 1

Autor: Agnieszka Murawska

Rozwój owadów od jaja do stadium imago może przebiegać z przeobrażeniem zupełnym lub niezupełnym. Podczas przeobrażenia

4 / 04 / 2018

Najważniejsze jest miejsce (Pierwszy sezon pszczelarza cz.2)

Autor: Mariusz Szyma

Zanim przyszły pszczelarz zdecyduje się otworzyć pasiekę i zająć się własnymi pszczołami, musi rozeznać możliwości dotyczące

19 / 02 / 2018

Wszystko zaczyna się od pomysłu (Pierwszy sezon pszczelarza cz.1)

Autor: Mariusz Szyma

Wszystko zaczyna się od pomysłu. Minął już czas, gdy pszczelarstwo kojarzyło się wyłącznie z emerytami i